Belçika'nın başkenti Brüksel, eski bir Citroën garajının 40 bin metrekarelik devasa bir çağdaş sanat ve yaşam alanına dönüştürüldüğü Kanal projesinin 28 Kasım'daki açılışına kilitlenmiş durumda. Kendi fırınına ve çocuk oyun alanlarına kadar sıra dışı detaylar barındıran bu yapı, şehrin ilk büyük modern ve çağdaş sanat müzesi olma vizyonuyla hayata geçirildi.
Ancak 2013 yılından bu yana 230 milyon avroluk bütçesiyle eleştirilerin odağında olan projenin zirvesinde ciddi bir yönetim çatlağı yaşanıyor. Kanal Müzesi Genel Müdürü Yves Goldstein, kurumun geleceğine dair yaşanan "görüş ayrılıkları" nedeniyle, açılış hafta sonunun hemen ardından 30 Kasım'da görevinden ayrılacağını duyurdu.
Brüksel Başkent Bölgesi yönetiminden yapılan resmi açıklamada, Goldstein ile müzenin geleceği konusunda fikir ayrılıkları olduğu doğrulandı. Paris'teki Centre Pompidou'dan ilk beş yıl boyunca sanat eseri kiralayacak olan ve bunun için yıllık 2 milyon avro ödeyecek olan müzenin liderlik koltuğu için yeni mülakatların bu ay içinde yapılması planlanıyor.
Azalan Kamu Fonları ve Yerel Sanatçıların Tepkisi
Müzenin finansal sürdürülebilirliği, bölge siyasetinin en sıcak tartışma konularından birini oluşturuyor. İnşaat projesi için bu yıl Kanal Vakfı'na 60 milyon avro ek kredi sağladığı belirtilen Brüksel bölgesel hükümeti, müzenin 2026'da 28 milyon avro olan kamu işletme ödeneğinin 2029 yılına kadar yıllık 10 milyon avroya düşeceğini ve kurumun 2028'den itibaren özel bağışçılara yönelmek zorunda kalacağını açıkladı.
Brüksel bölge meclisi üyesi ve eski medya bakanı Benjamin Dalle gibi eleştirmenler, bu yapıyı yerel sanatçılardan kopuk, "tepeden inme siyasi bir proje" olarak nitelendiriyor. Dalle, Pompidou koleksiyonunu görmek isteyenlerin Eurostar ile kısa sürede Paris'e gidebileceğini belirterek, neden Ghent'teki SMAK veya Anvers'teki Çağdaş Sanat Müzesi gibi yerel kurumlarla ortaklık kurulmadığını sorguluyor.
Görsel Sanatlar Federasyonu (Fédération des arts plastiques) da Centre Pompidou ile olan ilişkinin derhal sonlandırılması çağrısında bulunuyor. Sektör temsilcileri; programlamada Belçikalı sanatçılara ayrılan yer, eser satın alma politikaları ve müzenin yerel halk için erişilebilirliği konularında ciddi endişeler taşıyor.

Kamusal Alan Vurgusu ve Gelecek Vizyonu
Tüm bu tartışmalara rağmen, Kanal'ın Sanat Direktörü Kasia Redzisz müzenin geleceğine dair iyimserliğini koruyor. Belçika'nın gelir düzeyi en düşük bölgelerinden birinde kurulan müzenin, küresel tartışmalara katkıda bulunduğu kadar yerel halka da hitap etmesi gerektiğini savunan Redzisz, 20 bin metrekarelik alanın tamamen halka açık ve ücretsiz bir kamusal alan olacağını belirtiyor.
Müzenin koleksiyonunun yaklaşık yüzde 15'i Kanal'ın kendi envanterinden veya Belçika'daki kurumlardan ödünç alınan eserlerden oluşacak. Ann Veronica Janssens, Gabriel Kuri ve Sammy Baloji gibi Belçika merkezli sanatçıların yanı sıra, Joëlle Tuerlinckx gibi isimler de binanın kendi inşa sürecinden ilham alan özel komisyon eserleriyle müzede yer alacak.
Açılışın mevcut şüpheleri gidereceğine inanan sanat yönetimi, 2030 yılına kadar yılda 550 bin ziyaretçi çekmeyi hedefliyor. Turner Ödüllü Assemble kolektifi tarafından tasarlanan çocuk oyun alanları, toplantı mekanları ve gençlerin ders çalışabileceği sosyal alanlarla Kanal, sadece bir müze değil, yaşayan bir kentsel merkez olmayı vadediyor.